„Portret Adele Bloch-Bauer II”
Gustav Klimt

Kiedy myślimy o Adele Bloch-Bauer, zwykle przed oczami staje nam słynna „Kobieta w złocie”. Kilka lat później Gustav Klimt namalował jednak drugi portret swojej najsłynniejszej modelki. Choć pozbawiony złotego blasku, wielu historyków sztuki uważa go za dzieło bardziej nowoczesne, swobodne i bliższe sztuce XX wieku.

„Portret Adele Bloch-Bauer II” powstał w 1912 roku w technice olejnej, pięć lat po ukończeniu pierwszego portretu. Był to okres dojrzałej twórczości Klimta, kiedy artysta stopniowo odchodził od charakterystycznego złotego stylu inspirowanego bizantyjskimi mozaikami. Nadal pozostawał związany z wiedeńską secesją, ale coraz większą rolę zaczynały odgrywać intensywne kolory i dekoracyjne wzory.

Na obrazie Adele stoi na tle bogatej, niemal kalejdoskopowej kompozycji barwnych ornamentów. Jej smukła sylwetka ubrana jest w elegancką suknię o niebieskich i różowych tonach. W przeciwieństwie do pierwszego portretu twarz i postać modelki są bardziej wyraźnie oddzielone od otoczenia. Klimt skupia uwagę widza nie na złocie, lecz na harmonii kolorów i subtelnej elegancji przedstawionej kobiety.

Styl obrazu doskonale pokazuje przemianę, jaka dokonała się w twórczości artysty. Nadal obecne są dekoracyjne motywy charakterystyczne dla secesji, jednak zamiast dominacji złota pojawiają się żywe czerwienie, błękity, zielenie i fiolety. Historycy sztuki często wskazują wpływy sztuki fowistów i nowych kierunków malarskich rozwijających się w Europie na początku XX wieku.

Kompozycja została starannie zrównoważona. Smukła sylwetka Adele tworzy pionową oś obrazu, podczas gdy tło pulsuje rytmem geometrycznych i roślinnych wzorów. Mimo bogactwa ornamentów portret zachowuje lekkość i elegancję. Klimt po raz kolejny pokazuje niezwykłą umiejętność łączenia realizmu twarzy z niemal abstrakcyjną dekoracyjnością otoczenia.

Historia obrazu jest równie fascynująca jak losy pierwszego portretu Adele. Po zajęciu Austrii przez nazistów dzieło zostało skonfiskowane rodzinie Bloch-Bauerów. Przez dziesięciolecia pozostawało w austriackich zbiorach państwowych. Dopiero po długiej batalii prawnej prowadzonej przez Marię Altmann, siostrzenicę Adele, obraz został zwrócony spadkobiercom rodziny w 2006 roku.

W tym samym roku dzieło zostało zlicytowane w domu aukcyjnym Christie’s i kupione za niemal 88 milionów dolarów przez amerykańską aktorkę i prezenterkę telewizyjną – Oprah Winfrey. W 2016 roku portret ponownie trafił pod młotek, a nowy właściciel miał zapłacić za niego 150 milionów dolarów.

„Portret Adele Bloch-Bauer II” pokazuje Klimta w momencie artystycznej przemiany. Złoto ustępuje miejsca kolorowi, ornament staje się bardziej swobodny, a modelka wydaje się bardziej realna i bliższa widzowi. To nie tylko portret jednej z najbardziej fascynujących kobiet Wiednia początku XX wieku, ale również świadectwo ewolucji stylu jednego z najwybitniejszych malarzy swojej epoki.

When we think of Adele Bloch-Bauer, the famous Woman in Gold usually comes to mind. 5 years later, however, Gustav Klimt painted a 2nd portrait of his most celebrated model. Although it lacks the dazzling golden brilliance of the 1st, many art historians consider it a more modern, freer work that is closer to the spirit of 20-century art.

Portrait of Adele Bloch-Bauer the 2nd was painted in oil in 1912, 5 years after the completion of the 1st portrait. It belongs to Klimt’s mature period, when he gradually moved away from the golden style inspired by Byzantine mosaics. While still associated with the Vienna Secession, he increasingly focused on vibrant colors and decorative patterns.

The painting was executed in oil on canvas and measures approximately 190 by 120 centimetres. It depicts Adele Bloch-Bauer, the wife of Viennese industrialist Ferdinand Bloch-Bauer and 1 of the most important patrons of the arts in Vienna at that time.

The painting shows Adele standing before a richly ornamented, almost kaleidoscopic background. Her slender figure is dressed in an elegant gown composed of shades of blue and pink. Unlike the 1st portrait, the sitter’s face and body are more clearly separated from the surrounding decoration. Klimt directs the viewer’s attention not to gold, but to color harmony and the refined elegance of the woman portrayed.

The painting perfectly illustrates the transformation that occurred in Klimt’s artistic style. Decorative motifs typical of the Vienna Secession remain present, but gold gives way to vivid reds, blues, greens, and violets. Art historians often point to the influence of Fauvism and other new artistic movements that were emerging across Europe at the beginning of the 20 century.

The composition is carefully balanced. Adele’s slender figure forms the vertical axis of the painting, while the background pulses with geometric and floral patterns. Despite its ornamental richness, the portrait retains a sense of lightness and elegance. Klimt once again demonstrates his remarkable ability to combine realistic facial features with almost abstract decorative surroundings.

The history of the painting is as fascinating as that of the 1st portrait. After the Nazi annexation of Austria, the work was confiscated from the Bloch-Bauer family. It remained in Austrian state collections for decades until, following a lengthy legal battle led by Adele’s niece Maria Altmann, it was returned to the family heirs in 2006.

That same year, the painting was auctioned at Christie’s and purchased for nearly 88,000,000 dollars by American media personality Oprah Winfrey. In 2016, it changed hands again in a private sale reportedly worth around 150,000,000 dollars.

Portrait of Adele Bloch-Bauer the 2nd captures Klimt at a moment of artistic transformation. Gold gives way to color, ornament becomes freer, and the sitter appears more real and approachable. It is not only a portrait of 1 of Vienna’s most fascinating women but also a testament to the evolution of 1 of the greatest painters of his age.