„Falstart”
Jasper Johns

Na pierwszy rzut oka ten obraz przypomina eksplozję kolorów i przypadkowo rozmieszczonych słów. Wystarczy jednak zatrzymać się na chwilę, by odkryć, że Jasper Johns stworzył dzieło, które w przewrotny sposób bada relację między tym, co widzimy, a tym, co wiemy. „Falstart”, czyli „False Start”, należy do najważniejszych obrazów amerykańskiej sztuki powojennej.

Dzieło powstało w 1959 roku, w czasie gdy Jasper Johns był już uznawany za jednego z najbardziej oryginalnych artystów swojego pokolenia. Jego twórczość rozwijała się na pograniczu ekspresjonizmu abstrakcyjnego, neo-dadaizmu, sztuki konceptualnej i rodzącego się pop-artu. Johns interesował się nie tyle samymi przedmiotami, ile sposobem, w jaki je postrzegamy i interpretujemy.

Na obrazie widzimy dynamiczne plamy kolorów oraz rozmieszczone na ich powierzchni słowa określające barwy, takie jak „red”, „yellow”, „blue” czy „orange”. Szybko okazuje się jednak, że słowa nie zgadzają się z kolorami, na których zostały napisane. Na przykład wyraz „orange” może pojawić się na niebieskiej plamie, a „red” na żółtym tle. Właśnie w tym tkwi istota dzieła.

Johns zmusza widza do nieustannego przełączania się między czytaniem a patrzeniem. Nasz umysł automatycznie próbuje połączyć słowo z kolorem, ale obraz nieustannie podważa te oczekiwania. Artysta pokazuje, że percepcja nie jest procesem prostym ani oczywistym. To, co wiemy, często wpływa na to, co widzimy.

Styl obrazu doskonale oddaje artystyczne poszukiwania Johna. Z jednej strony widoczne są spontaniczne, ekspresyjne ślady pędzla przypominające malarstwo abstrakcyjne. Z drugiej strony pojawiają się słowa i znaki, które wprowadzają element intelektualnej gry z odbiorcą. Dzięki temu „Falstart” znajduje się na styku emocji i konceptu – dwóch nurtów, które zdominowały sztukę drugiej połowy XX wieku.

Tytuł dzieła również nie jest przypadkowy. „False Start”, czyli „falstart”, oznacza przedwczesny start lub błędne rozpoczęcie. Można go odczytywać jako odniesienie do sposobu, w jaki reaguje nasz umysł. Za każdym razem, gdy wydaje nam się, że poprawnie interpretujemy obraz, okazuje się, że nasze pierwsze skojarzenie było błędne.

Obraz odegrał ważną rolę w historii sztuki współczesnej i stał się jednym z najdroższych dzieł malarskich – sprzedany w 2006 r. do prywatnej kolekcji za 80 milionów dolarów. Artysta pokazał w nim, że malarstwo może być nie tylko przedstawieniem lub ekspresją emocji, ale również narzędziem do badania języka, percepcji i sposobu myślenia. W tym sensie Johns otworzył drogę wielu późniejszym artystom konceptualnym.

„Falstart” nie opowiada konkretnej historii i nie przedstawia żadnej postaci. Jego bohaterem jest sam widz. To właśnie nasza percepcja, pamięć i przyzwyczajenia stają się częścią dzieła.

At 1st glance, this painting appears to be an explosion of colors and randomly scattered words. Yet a closer look reveals that Jasper Johns created a work that playfully examines the relationship between what we see and what we know. False Start is 1 of the most important paintings of postwar American art.

The work was created in 1959, at a time when Jasper Johns was already recognized as 1 of the most original artists of his generation. His art developed at the intersection of Abstract Expressionism, Neo-Dada, Conceptual Art, and the emerging Pop Art movement. Johns was interested not so much in objects themselves as in the ways we perceive and interpret them.

The painting was executed in oil on canvas and measures approximately 171 by 137 centimetres. Currently, it is held in the collections of the Museum of Modern Art.

The painting is filled with dynamic patches of color overlaid with words naming colors such as “red,” “yellow,” “blue,” and “orange”. It quickly becomes apparent, however, that the words do not correspond to the colors on which they are written. For example, the word “orange” may appear on a blue area, while “red” may be written against a yellow background. This contradiction lies at the heart of the work.

Johns forces the viewer to shift constantly between reading and looking. Our minds automatically try to connect words with colors, yet the painting continually challenges these expectations. The artist demonstrates that what we know often influences what we see.

The style of the painting perfectly reflects Johns’s artistic explorations. On the 1 hand, expressive brushstrokes evoke Abstract Expressionist painting. On the other, words and signs introduce an intellectual game with the viewer. As a result, False Start exists at the intersection of emotion and concept.

The title is equally significant. A false start refers to a premature or mistaken beginning, which can be understood as a reference to the way our minds respond to visual information. Every time we think we have interpreted the image correctly, we discover that our initial assumption was wrong.

The painting played an important role in the history of contemporary art and became 1 of the most valuable works of its kind, selling into a private collection in 2006 for 80,000,000 dollars. Through this work, Johns demonstrated that painting can serve as a tool for exploring language, perception, and thought itself, paving the way for many later conceptual artists.